Posts Tagged ‘doğa hakkı’

Doğa Hakkı

Doğa Hakkı:

Doğa Hakkı, …….Haklar Sözleşmesinde ya da Beyannamesinde okuduğumuz, yazdığımız insanlara özel “sağlıklı bir çevrede yaşama hakkı”yla aynı şey değildir.

Doğayı nesne olarak, ticari bir mal olarak algılayanların değil, doğanın bir parçası olduğuna inananların dillendirdiği bir haktır.

Doğa Hakkı, akan nehrin, daldaki portakalın, fabrikadaki işçinin, yuvasındaki karıncanın, topraktaki çiğdemin, Darfur’daki çocuğun, sokaktaki kedinin, Küba’daki kadının var olma ve yaşama hakkını savunur.

Doğa bir bütündür, hak da bir bütündür, ikisi de parçalanamaz. Eğer bütün hakların birbirine doğadaki yaşam ağı gibi bağlı olduğu analojisini yapacak olursak kilit noktada Doğa Hakkı vardır diyebiliriz. Doğa Hakkı diğer hakların gerçekleşmesi ve hayata geçirilmesi için bir gerekliliktir.

Kalem tutamadığı için haklarını imzalanacak metinlere dönüştüremeyen ormanın, geyiğin, ırmağın hakları görmezden gelinemez, yok sayılamaz.

Sadece alanların ve ezenlerin çoğunluk oluşturmaya başladığı insanların dünyasında en çok veren, en çok ezilen doğanın yaşam hakkına saygı duymak kendi doğamızı yeniden hatırlamak, alma-verme dengesini kurmak için iyi bir başlangıçtır diye düşünmekteyim.

Yukarıdaki yazanlar okuduklarımın, tanık olduklarımın, duyduklarımın Selda’nın kelimeleriyle anlatılmış halidir. Bu konuda ruhumuzu ve doğamızı okşayan yazıları için Doğa Derneği başkanı Güven’e teşekkürler.

Yazının dili manifesto şeklinde oldu kusura bakmayın J

Barışla.

Ek: Ekvador ‘un Anayasası dünyada Doğa Hakkı’nı tanımlayan ve tanıyan ilk hukuki metin olma özelliği taşıyor:

Bölüm 7*

Doğa Hakkı

Md. 71.- Doğa yahut  Pacha Mama, yaşamın yeniden üretildiği ve gerçekleştiği yer, varoluşuna, hayati döngüsü, yapısı, fonksiyonları ve evrimsel süreçlerinin korunma ve yenilenmesine saygı gösterilme hakkına sahiptir.

Her birey, topluluk, halk yahut milliyetten insan doğa hakkının yerine getirilmesini kamu kurumlarından talep edebilir. Bu hakların uygulanması ve değerlendirilmesi Anayasada belirlenen prensiplere uygun olarak yerine getirilecektir.

Devlet, toplulukları, tüzel ve yerli insanları doğanın korunması için teşvik edecek ve bir ekosistemi oluşturan tüm unsurlara saygı duyulmasına ön ayak olacaktır.

Md. 72.- Doğa, yenilenme (iyileşme) hakkına sahiptir. Bu yenilenme (iyileşme), Devlet ve tüzel yahut yerli insanların sahip olduğu, etki altındaki doğal sistemlere bağımlı olan bireyler ve toplulukların zararlarını ödeme yükümlülüklerden bağımsızdır.

Yenilenemeyen doğal kaynakların sömürülmesi sonucu da oluşabilen, ciddi yahut kalıcı çevresel etki durumunda, Devlet, iyileşmenin sağlanması için en etkili mekanizmaları kuracak ve zararlı çevresel etkileri gidermek yahut azaltmak için en uygun önlemleri benimseyecektir.

Md. 73.- Devlet, türlerin nesillerinin tükenmesine, ekosistemlerin yok olmasına yahut doğal döngülerin kalıcı değişimine neden olabilen tüm etkinlikler için tedbir ve kısıtlama önlemleri uygulayacaktır.

Milli genetik mirasta belirli şekilde değişiklik yapabilen organizmaların, organik yahut inorganik maddelerin ülkeye girişi yasaklanmıştır.

Md. 74.- Bireyler, topluluklar, halklar ve milliyetler (uyruklar), kendilerine iyi bir yaşam olanağı sunan doğal zenginliklerden ve çevreden yararlanma hakkına sahip olacaklardır.

Çevre hizmetleri özelleştirilemez; bu hizmetlerin üretimi, sağlanması, kullanımı ve işletilmeleri Devlet tarafından düzenlenecektir.

*: Metnin çevirisini Doğa Derneği gönüllülerinden Elfun hazırlamıştır, teşekkürler.